Birleşik Krallık'ta ülkenin anayasal geleceğini doğrudan ilgilendiren tarihi bir zirve gerçekleştirildi. İskoçya Başbakanı ve İskoç Ulusal Partisi (SNP) lideri John Swinney, Galler Başbakanı ve Plaid Cymru lideri Rhun ap Iorwerth ile Kuzey İrlanda Başbakanı ve Sinn Féin Başkan Yardımcısı Michelle O'Neill, Galler'in başkenti Cardiff'te bir araya geldi. İngiliz basınına yansıyan gelişmelere göre, Sinn Féin lideri Mary Lou McDonald'ın da katıldığı zirvede, Londra yönetimine karşı ortak bir cephe oluşturuldu.
BAĞIMSIZLIK YANLISI LİDERLER İLK KEZ AYNI ANDA İKTİDARDA
Zirveyi siyasi açıdan bir ilk haline getiren en önemli unsur, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın ilk kez aynı anda bağımsızlık yanlısı liderler tarafından yönetiliyor olması oldu. SNP İskoçya'nın, Plaid Cymru Galler'in bağımsızlığını savunurken, Sinn Féin ise Kuzey İrlanda ile İrlanda Cumhuriyeti'nin birleşmesini hedefliyor. Galler'de Plaid Cymru'nun mayıs ayında iktidara gelmesiyle birlikte, üç bölgede de Birleşik Krallık'tan ayrılmayı savunan isimler başbakanlık koltuğuna oturmuş oldu.
Cardiff'teki görüşmede bir araya gelen liderler, ülkelerinin kendi anayasal geleceklerini demokratik yollarla belirleyebilmesi gerektiğini savunan ortak bir mutabakat metnine imza attı. Liderler, bağımsızlık veya Birleşik Krallık'tan ayrılma konusunda referandum düzenleme haklarının tanınmasını talep ederek, Westminster yönetimine anayasal değişiklikleri "hazırlama, planlama ve kolaylaştırma" çağrısı yaptı.
"MEVCUT YAPI SÜRDÜRÜLEBİLİR DEĞİL"
Üç siyasi hareketin ortak görüşünün Westminster sisteminin ülkelerinin çıkarlarına hizmet etmediği yönünde olduğunu belirten İskoçya Başbakanı John Swinney, "Birleşik Krallık'ın mevcut yapısı sürdürülebilir değil. Londra yönetimi, gelecekte Birleşik Krallık'ın bugünkü yapısının değişebileceği bir senaryoya hazırlanmalıdır." dedi.
Zirvenin en kritik başlığını oluşturan referandum yetkisi konusunda da net mesajlar verildi. Halkların kendi geleceklerine ilişkin karar verme hakkının Westminster tarafından engellenmemesi gerektiğini savunan üç lider, demokratik yolların açık tutulması gerektiğine vurgu yaptı.
İngiliz basınında aktarılan son anket sonuçları da bölgedeki siyasi iklimi gözler önüne serdi. Verilere göre, yarın referandum yapılması durumunda İskoçya'da seçmenlerin yüzde 47'si bağımsızlığa oy vereceğini belirtiyor. Bağımsızlığa destek Kuzey İrlanda'da yüzde 36, Galler'de ise yüzde 32 seviyesinde bulunuyor. Üç bölgede de şu anda ayrılık yanlıları salt çoğunlukta olmasa da, bağımsızlık yanlısı partilerin üç yönetimi aynı anda elinde bulundurması tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
BREXİT SONRASI BÖLÜNME TARTIŞMALARI HIZ KAZANDI
İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın kısa süre önce İskoçya'da bağımsızlık konusunda açık bir toplumsal çoğunluk oluşması halinde referandum ihtimalinin değerlendirilmesi gerektiğine işaret eden sözleri tartışmaları alevlendirmişti. Ancak Başbakanlık, bu açıklamaların ardından hükümet politikasında değişiklik olmadığını ve İskoçya için yeni bir bağımsızlık referandumunun halen gündemde bulunmadığını bildirdi.
İskoçya, 2014 yılında yapılan bağımsızlık referandumunda yüzde 55'e karşı yüzde 45 oyla Birleşik Krallık'ta kalmayı tercih etmişti. Ancak Brexit'in ardından İskoçya ve Kuzey İrlanda başta olmak üzere Birleşik Krallık'ın anayasal geleceğine ilişkin tartışmalar yeniden ivme kazandı. Kuzey İrlanda'da Queen's University Belfast tarafından yayımlanan araştırmada, katılımcıların yüzde 66'sının Brexit'in Birleşik Krallık'ın parçalanmasını daha olası hale getirdiği görüşünü paylaşması da bu durumu destekler nitelikte. Cardiff'teki zirve, Londra yönetiminden kendi kaderini tayin hakkının güvence altına alınmasını isteyen bölgelerin ortak hareket etme kararlılığını ortaya koydu.
