Mısır Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Arap Birliği'nin 166. Bakanlar Düzeyi Toplantısı, Mısır'ın başkenti Kahire'deki genel merkezde gerçekleştirildi.

Dönem başkanlığını Tunus Dışişleri Bakanı Muhammed en-Nefti'nin üstlendiği toplantıda, bölgedeki son gelişmeler ele alındı.

İSRAİL'E ÇAĞRI: SALDIRILARI DURDURUN

Toplantıda dışişleri bakanlarının, İran’ın "bölgedeki gerilimi tırmandıran adımlarını ve bazı Arap ülkelerini hedef alan saldırılarına" tepki göstererek, İsrail'in Filistin, Lübnan ve Suriye'deki saldırı ve ihlallerinin durdurulması çağrısında bulunduğu kaydedildi.

İRAN'A TEPKİ

Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati toplantıda yaptığı konuşmada, ülkesinin "bazı Arap ülkelerini hedef alan İran saldırılarını" kesin bir dille kınadığını belirterek, Kahire'nin Arap ülkelerinin egemenliğinin, güvenliğinin ve toprak bütünlüğünün ihlal edilmesini reddettiğini vurguladı.

Çatışma çemberinin genişlemesinden kaçınılması ve gerilimin azaltılması amacıyla diplomatik yola dönülmesi gerektiğini kaydeden Abdulati, ABD ile İran arasında haziran ayında varılan mutabakat zaptı üzerine inşa edilecek nihai ve sürdürülebilir bir anlaşmaya ulaşılması temennisini dile getirdi.

Abdulati, bölgedeki hızlı gelişmelerin Gazze Şeridi ve işgal altındaki Batı Şeria'da yaşanan insani trajediyi gölgelememesi gerektiğine dikkati çekerek, Mısır'ın zorla yerinden edilme, yasa dışı yerleşimler, ilhak ve Filistin davasının tasfiye edilmesine yönelik girişimlere karşı tutumunu yineledi.

Ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, Şarm el-Şeyh Anlaşması mutabakatlarının uygulanması ve ABD Başkanı Donald Trump'ın barış planının ikinci aşamasına geçilerek İsrail'in Gazze'den çekilmesini sağlayacak yol haritasının tamamlanması için çabaların süreceğini belirten Abdulati, Gazze'ye kesintisiz insani yardım ulaştırılması, erken toparlanma ile yeniden imar süreçlerinin desteklenmesi ve Filistin Yönetimi'nin Gazze ile Batı Şeria'da sorumluluklarını tam olarak üstlenmesi amacıyla kurulan Ulusal Gazze Yönetim Komitesinin yetkilendirilmesi gerektiğini kaydetti.

İSRAİL'E KARŞI 'CAYDIRICI ÖNLEM' ÇAĞRISI

İsrail'in işgal altındaki Kudüs'teki hukuk dışı uygulamalarına ve politikalarına karşı uluslararası harekete geçilmesini sağlamakla görevli Kudüs'ten Sorumlu Arap Bakanlar Komitesi, Mısır'ın başkenti Kahire'de düzenlenen Arap Birliği Konseyi'nin bakanlar düzeyindeki 166. oturumu sonrasında açıklama yaptı.

Arap Birliği Genel Sekreteri Nebil Fehmi ve komite üyelerinin katılımıyla gerçekleşen toplantıya Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen es-Safedi başkanlık etti.

Açıklamaya göre, Komite, Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin terör eylemlerini durdurmaları ve İslam mukaddesatına saldırıların durdurulması için "kısıtlayıcı ve caydırıcı önlemler" uygulanması yönünde baskı yapmak amacıyla Arap ülkelerinin çabalarını ve etkili uluslararası taraflarla diplomatik temaslarını güçlendirme konusunda mutabık kaldı.

Komite ayrıca, işgal altındaki Kudüs'te gerçekleştirdiği ihlallerin hesabını İsrail'in vermesinin garanti altına alınması, söz konusu uygulamalara karşı uluslararası kararlı bir duruş alınması için çalışma çağrısında bulundu.

Açıklamada bu uygulamaların bölgedeki ve dünyadaki barış ve güvenliğe yönelik sonuçları konusunda uyarıda bulunuldu.

 İHLALLERİ İZLEME PLATFORMU

Komite, Katar tarafından ibadet edenlere ve kutsal mekanlara yönelik İsrail ihlallerinin ortaya çıkarılması, belgelendirilmesi ve izlenmesi için bir medya platformunu da içine alan sürdürülebilir bir kurumsal çalışma mekanizması başlatılmasını memnuniyetle karşıladığını kaydetti.

Arap Birliği Genel Sekreterliği, üye devletlerle koordinasyon içinde, mekanizmanın aktif hale getirilmesini takip etmek, çalışma mekanizmalarını ve finans kaynaklarını belirlemekle görevlendirildi.

Ayrıca, Kudüs ve işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail ihlallerini ortaya çıkarmak ve bunları durdurmak için uluslararası baskıyı harekete geçirmek amacıyla koordineli bir Arap ve uluslararası diplomatik ve medya kampanyası başlatılması, bunun uygulanmasına yönelik pratik bir plan geliştirilmesi ve finansman kaynaklarının belirlenmesi çağrısı yapıldı.

Ürdün'ün ev sahipliğinde 5 Ağustos'ta düzenlenen ve komite üyeleri ile Türkiye, Pakistan, Endonezya ve Malezya dahil olmak üzere İslam ülkelerinin katılımıyla gerçekleştirilen bakanlar toplantısında, ihlalleri belgelemek için bir medya platformu da içeren kurumsal bir mekanizma kurulması çağrısında bulunuldu.

ARAP VE İSLAM DÜNYASINDAN ORTAK GİRİŞİM

Komite, İsrail'i Kudüs’teki kutsal mekanlara yönelik ihlallerini durdurmaya ve buralardaki mevcut tarihi ve hukuki statüye saygı göstermeye mecbur kılacak bir tutum oluşturmak amacıyla, başta Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi olmak üzere uluslararası toplum nezdindeki girişimlerin yoğunlaştırılması konusunda mutabık kaldı.

Ayrıca, İsrail'in Kudüs'teki ve kutsal mekanlardaki ihlallerini belgelemek için bölgesel ve uluslararası örgütler nezdindeki çabaların sürdürüleceğini vurguladı.

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ile koordinasyonun güçlendirilmesi ve bu kapsamda eylül ayı içinde New York'ta düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası sırasında, Arap Birliği ile İİT arasında Kudüs konulu ortak bir bakanlar toplantısı yapılması kararlaştırıldı.

"E1" PROJESİ KAPSAMINDA 1.234 YERLEŞİM BİRİMİ

Komite, İsrail makamlarının Doğu Kudüs'ün doğusundaki "E1" planı çerçevesinde 1.234 yeni yerleşim birimi inşası için ihale açılmasını "en güçlü ifadelerle" kınadı.

E1 Projesi'nin Batı Şeria'nın kuzeyi ile güneyi arasındaki coğrafi bütünlüğü bozduğunu, Doğu Kudüs'ü Filistin çevresinden kopardığını ve ayrıca bir Filistin devletinin kurulma ihtimalini de baltaladığını belirtti.

İsrail makamları, Doğu Kudüs ile "Ma'ale Adumim" Yahudi kaçak yapıları arasındaki bölgede yaklaşık 3 bin 400 yerleşim birimini kapsayan "E1" planı çerçevesinde 18 Ağustos'ta 1.234 birim için ihaleye çıkmıştı.

Söz konusu plan, Batı Şeria'nın coğrafi bütünlüğüne vereceği zarar nedeniyle uluslararası tepkilerle karşılaşıyor.

UNRWA MERKEZİNİN BASILMASI KINANDI

Komite, İsrail makamlarının işgal altındaki Kudüs'te bulunan Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı'na (UNRWA) ait Kalendiya Eğitim Merkezi'ne baskın düzenlemesini ve merkezi boşaltmasını kınadı.

Baskını "tehlikeli bir tırmanış, uluslararası hukukun açık bir ihlali ve BM kuruluşlarının dokunulmazlık ile ayrıcalıklarına yönelik bir saldırı" olarak nitelendiren Komite, Ajansın varlığını ve faaliyetlerini hedef alan İsrail'in "sistematik" adımlarını reddettiğini vurguladı.

İsrail güçleri 25 Ağustos’ta merkeze baskın düzenleyerek çalışanları dışarı çıkarmış, İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir de tahliye işleminin başladığını duyurmuştu.

Kalendiya Merkezi, BM ajansına ait en eski mesleki eğitim tesislerinden biri olarak biliniyor.

 MESCİD-İ AKSA VE HAŞİMİ VESAYETİ

Mescid-i Aksa konusuna ilişkin olarak Komite, İsrail'in tarihi ve hukuki statükoyu değiştirmeyi amaçlayan "benzeri görülmemiş tırmanışı" kınadı.

Yahudi yerleşimcilerin ve İsrailli yetkililerin Mescid-i Aksa'ya yönelik baskınları ile içeride Yahudi ayinleri ve dualar edilmesini içeren eylemlerine tepki gösterildi.

Tüm alanlarıyla Mescid-i Aksa'nın (Harem-i Şerif) "yalnızca Müslümanlara ait bir ibadet yeri" olduğu yinelenen açıklamada, Kudüs'teki İslam ve Hristiyan kutsal mekanlarının korunmasında, kimliğinin ve tarihi-hukuki statüsünün muhafaza edilmesinde tarihi Haşimi Vesayetinin önemi vurgulandı.

Ürdün Vakıflar Bakanlığı'na bağlı Kudüs İslami Vakıflar İdaresi'nin, “Mescid-i Aksa'nın tüm işlerini yönetme ve girişleri düzenleme konusunda münhasır yetkili merci" olduğunun altı çizildi.

Komite, "İsrail'in Kudüs ve oradaki kutsal mekanlar üzerinde hiçbir egemenliği olmadığını" ve Doğu Kudüs'ün, iki devletli çözüm, uluslararası hukuk, Arap Barış Girişimi ve ilgili uluslararası referanslar uyarınca 4 Haziran 1967 sınırlarında kurulacak Filistin devletinin başkenti olduğunu bir kez daha vurguladı.