Dünyada savunma sanayisinde ABD, Çin ve Türkiye'nin başını çektiği tarihi bir dönüşüm yaşanırken, İHA ve savaş uçağı yarışında geride kalan Avrupa'da kriz derinleşiyor. İngiliz The Guardian gazetesinde yer alan habere göre, Fransa ve Almanya'nın 2018 yılından bu yana ortaklaşa yürüttüğü 6. nesil savaş uçağı programı Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS) resmen çöktü.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un aldığı bu iptal kararı, Avrupa'nın savunmada ortak üretim hedeflerini yerle bir etti. İki ülke arasındaki ipler, projeye liderlik etme mücadelesi veren Fransız Dassault Aviation ile genel merkezi Almanya'da bulunan Airbus Savunma ve Uzay arasındaki yetki kavgaları nedeniyle koptu. Ayrıca uçak gemisi filosu bulunan Fransa'nın deniz kuvvetlerine uygun daha hafif bir uçak istemesi, uçak gemisi olmayan Almanya ile askeri gereksinimlerin uyuşmamasına yol açtı.

TABUTA ÇAKILAN SON ÇİVİ

Fransız motor üreticisi Safran'ın, Alman MTU Aero Engines ile ortak motor geliştirme çalışmasını sonlandırdığını açıklaması projenin sonunu getirdi. FCAS'ın çöküşünün ardından taraflar farklı rotalara yöneldi. Dassault Aviation CEO'su Éric Trappier, yeni nesil savaş uçağını Fransa olarak tek başlarına geliştirebileceklerini vurgulayarak durumu şu sözlerle özetledi:

"İlk gösterim uçağımızı en geç 2031 yılında havalandırmayı hedefliyoruz. Yeni nesil savaş uçağımızı Fransa olarak tek başımıza geliştirebilecek kapasiteye sahibiz."

Sektör uzmanları, Fransa'nın bu hamlesinin tamamen sıfırdan bir uçak yerine, hayalet insansız hava araçlarıyla birlikte çalışabilecek bir Super Rafale modeline dönüşebileceğini değerlendiriyor. Projeden eli boş dönen Almanya için ise geriye tek bir seçenek kalmış görünüyor: İngiltere, İtalya ve Japonya'nın yürüttüğü rakip Küresel Muharebe Hava Programı'na (Tempest) dahil olmak. Ancak Berlin'in bu projeye masada söz sahibi bir kurucu ortak olarak mı, yoksa üretim payı kısıtlı ikincil bir müşteri olarak mı kabul edileceği belirsizliğini koruyor. Tempest'i geliştirmek için ortak şirket kuran İngiliz ve İtalyan yetkililer, Almanya'nın getireceği finansal güce sıcak baksalar da yeni bir ortağın bürokrasi yaratarak uçağın 2035'teki ilk uçuş hedefini geciktirmesinden çekiniyor.

AVRUPA SAVUNMA SANAYİSİ KIRILGAN HALE GELEBİLİR

Mevcut tablo, 1980'lerde yaşanan bölünmeyi akıllara getiriyor. O dönemde de Fransa ortak Avrupa uçağı konsorsiyumundan ayrılarak tek başına Rafale'ı üretmiş, aralarında Almanya ve İngiltere'nin de bulunduğu diğer ülkeler ise Eurofighter Typhoon yolunu seçmişti. Savunma sanayisi uzmanları, Avrupa'nın aynı anda üç ayrı savaş uçağı programını ekonomik açıdan finanse edemeyeceğine dikkat çekerek şu uyarıda bulundu:

"Bir muharebe uçağının maliyetini amorti edebilmesi için gereken en az 600 adetlik sipariş hacminin bu şekilde bölünmesi, Avrupa savunma sanayisini dış pazarlarda ve ABD karşısında çok daha kırılgan hale getirecektir."