Bitlis Eren Üniversitesi (BEÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Kürşat ile araştırma ekibi tarafından yürütülen çalışma, Türkiye'nin özellikle Doğu Anadolu'daki zengin bitki çeşitliliğini bir kez daha ortaya koydu.

Araştırmacılar tarafından 2024 yılında Muş'un Kurtik Dağı'nda gerçekleştirilen arazi çalışmaları sırasında fark edilen bitki, 2025 ve 2026 yıllarındaki vejetasyon dönemlerinde de takip edildi. Tür üzerinde yapılan moleküler, palinolojik ve diğer bilimsel incelemelerin ardından bitkinin daha önce bilimsel olarak tanımlanmamış yeni bir tür olduğu sonucuna ulaşıldı.

"DÜNYADA YALNIZCA MUŞ'TA YETİŞİYOR"
Yeni türün en dikkat çekici özelliği ise dünyada yalnızca Muş'un Kurtik Dağı'nda yetişmesi oldu. Yaklaşık 2 bin 550 metre ve üzerindeki yüksek rakımlarda görülen, "Fritillaria damlana" adı verilen ve Türkçe bilimsel adı Muş Ters Lalesi olan bu tür, endemik türler arasında yer alıyor. Yeni türün tanımlanmasıyla birlikte Türkiye'deki Fritillaria türlerinin sayısı da 63'e yükseldi. Muş Ters Lalesi; mat yaprakları, mor renkli çiçekleri, dar çan şeklindeki (kampanulat) çiçek yapısı ve üç parçalı uzun stilusu gibi özellikleriyle aynı cins içerisinde yer alan diğer türlerden ayrılıyor.

"BİTKİNİN ADI HOCANIN EŞİNE İTHAF EDİLDİ"
Yeni bitkiye verilen "Fritillaria damlana" bilimsel adı ise Prof. Dr. Murat Kürşat'ın eşi Damla Kürşat'a ithafen belirlendi. Bilimsel tür adlandırmasıyla birlikte Damla Kürşat'ın ismi, Türkiye florasına ilişkin uluslararası bilimsel literatürde kalıcı olarak yer aldı.

"ÇALIŞMA ULUSLARARASI DERGİDE YAYIMLANDI"
Prof. Dr. Murat Kürşat, Mehmet Emin Güneş, Birol Başer, Gülden Koçak ve Yakup Yapar tarafından hazırlanan "Fritillaria damlana (Liliaceae), a new species from eastern Anatolia (Türkiye)" başlıklı çalışma, uluslararası hakemli Phytotaxa dergisinin 17 Eylül 2026 tarihli 774. cilt 3. sayısında yayımlandı. Çalışmayla birlikte Muş'tan bilim dünyasına yeni bir bitki türü kazandırılırken, Türkiye'nin zengin florasının bilimsel olarak belgelenmesine de katkı sağlandı.

"BÖLGE DOĞAL LABORATUVAR NİTELİĞİNDE"
Prof. Dr. Murat Kürşat, Türkiye'nin bitki çeşitliliği açısından son derece zengin olduğunu belirterek, özellikle Muş, Bitlis, Van ve Hakkari çevresinin önemli bir doğal laboratuvar niteliğinde olduğunu ifade etti.

ENDEMİK TERS LALESİ İÇİN KORUMA UYARISI

Kürşat, Muş Ters Lalesi'nin özellikle Kurtik Dağı'nın zirve kesimlerinde yetiştiğine dikkat çekerek, bölgede yoğun hayvan otlatmasının tür üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti. Bölgede yürütülen rüzgar enerjisi çalışmalarının genişlemesinin de bitkinin yaşam alanları açısından risk oluşturabileceğini kaydeden Kürşat, türün korunmasına yönelik bir koruma planının hazırlanması gerektiğini vurguladı. Kürşat, bölgede yürütülen çalışmalar kapsamında üzerinde araştırma yapılan başka bitki türlerinin de bulunduğunu, çalışmaların tamamlanmasının ardından bunların da bilim dünyasına kazandırılmasının hedeflendiğini belirtti.