Orta Doğu’da devam eden ABD-İran çatışması, küresel petrol piyasasında dengeleri yeniden şekillendirdi.

Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık kısıtlamaları Brent petrolü 90 doların üzerine taşırken, piyasaların önünde iki kritik senaryo bulunuyor.

Brent petrol, yılbaşından 28 Şubat'a kadar ortalama 66,8 dolar seviyesinde işlem görürken, çatışmanın başlamasının ardından yukarı yönlü harekete geçti.

Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlere ilişkin endişelerin artması ve krizin beklenenden uzun sürmesiyle brent petrol 90 doların üzerinde kalıcı olmaya başladı.

HÜRMÜZ BOĞAZI PETROL PİYASASININ MERKEZİNDE

Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Dünya petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 20'sinin bu güzergâhtan geçmesi, bölgede yaşanan herhangi bir aksaklığın fiyatlara doğrudan etki etmesine neden oluyor.

ALTERNATİF GÜZERGAHLAR DEVREDE

İran'ın geçişleri kısıtlaması ve tanker taşımacılığında yaşanan sorunlar, küresel arzın azalacağı endişesini güçlendirdi. Ancak üretici ülkeler alternatif güzergahları devreye aldı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin alternatif boru hatlarını kullanmasıyla bazı petrol sevkiyatları Hürmüz dışındaki rotalara yönlendirildi.

ABD kıtasındaki petrol üretimindeki artış da küresel arzı destekleyen unsurlardan biri oldu. Biyoyakıt kullanımındaki yükseliş ise petrol talebini kısmen sınırladı. Çin'in stratejik petrol rezervi oluşturma hızındaki yavaşlama da talep tarafındaki baskıyı azalttı.

STRATEJİK REZERVLER DEVREDE

BBVA Research'e göre petrol piyasasındaki fiyat baskısının sınırlanmasında en önemli unsurlardan biri, ülkelerin koordineli şekilde stratejik rezervlerini devreye alması oldu.

Alınan önlemler, Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamaların küresel petrol piyasasına etkisini yaklaşık yüzde 4 seviyesine düşürdü. Ancak stratejik rezervlerin uzun süre boyunca aynı hızda kullanılması mümkün görünmüyor. Bu nedenle çatışmanın uzaması halinde rezerv desteğinin zayıflaması, petrol fiyatları açısından yeni bir risk oluşturuyor.

PETROLDE 70 DOLAR SENARYOSU

Petrol fiyatlarının seyri açısından en kritik senaryolardan biri, çatışmanın sona ermesi ve Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların normale dönmesi. BBVA Research, önümüzdeki haftalarda bir anlaşmaya varılması halinde petrol piyasasındaki jeopolitik risk priminin önemli ölçüde azalabileceğini bildiriyor.

Bu durumda Hürmüz Boğazı’nın yeniden normal şekilde kullanıma açılması ve OPEC'in planlanan arz artışlarını gerçekleştirmesiyle küresel petrol arzının yeniden güçlenmesi öngörülüyor. Bu senaryoda brent petrolün mevcut seviyelerden hızlı şekilde gerileyerek 70 dolar civarına yaklaşabileceği değerlendiriliyor.

SAVAŞ UZARSA 90 DOLAR ÜZERİ KALICI OLABİLİR

Buna karşılık çatışmaların ve Hürmüz Boğazı'ndaki taşımacılık kısıtlamalarının devam etmesi petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı da artırabilir. BBVA Research, bu senaryoda brent petrolün 90-95 dolar bandında kalabileceği tahmininde bulunuyor.

Küresel stratejik rezervlerin kullanım kapasitesinin sınırlı olması da bu senaryoda önemli bir risk olarak öne çıkıyor. Krizin uzamasıyla birlikte rezervlerden sağlanan desteğin azalması ve Hürmüz üzerinden geçen petrol arzının daha fazla düşmesi, fiyatların daha da yükselmesine yol açabilir.

PETROLÜN YÖNÜNÜ SAVAŞ BELİRLEYECEK

Petrol piyasasında önümüzdeki dönemin yönünü büyük ölçüde Orta Doğu'daki gelişmeler belirleyecek. Anlaşma sağlanması ve sevkiyatların normalleşmesi halinde arz endişelerinin azalmasıyla brent petrolde sert bir geri çekilme görülebilir. Çatışmaların uzaması ve Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamaların sürmesi ise fiyatların 90 dolar seviyesinde kalıcı olmasını sağlayabilir.

ABD'de kasım ayında yapılacak seçimler de enerji politikaları açısından piyasaların radarında olacak. Ancak kısa vadede petrol fiyatlarının temel belirleyicisi Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler ve çatışmanın seyri olmayı sürdürecek.