Afganistan'da 2021 yılında yeniden iktidara gelen Taliban, ABD ile ilişkilerinde yeni bir sayfa açmak için dikkat çekici bir diplomatik hamle yaptı. Financial Times gazetesinde yer alan habere göre, Taliban Dışişleri Bakanı Emirhan Muttaki, Trump yönetimini ülkenin devasa yer altı kaynaklarına yatırım yapmaya davet etti. Muttaki, Washington ile Kabil arasındaki ilişkilerin geçmişteki çatışmalar üzerinden okunmaması gerektiğine dikkat çekerek durumu şu sözlerle özetledi:

"ABD ile ilişkilerimiz 20 yıllık savaş dönemi üzerinden değil, gelecekte kurulabilecek iş birliği üzerinden değerlendirilmelidir."

YABANCI YATIRIMLARA AÇIĞIZ

Taliban yönetiminin ABD'ye sunduğu yatırım alanlarının başında madencilik geliyor. Muttaki, Amerikan şirketlerinin madencilik, altyapı, tarım ve ticaret sektörlerindeki yatırımlarını memnuniyetle karşılayacaklarını belirterek Afganistan'ın ekonomi politikasının yabancı yatırımlara açık olduğunu vurguladı. ABD ve geçmişte Batı destekli Afgan hükümeti tarafından yapılan jeolojik araştırmalara göre, Afganistan'ın yer altında en az 1 trilyon dolar (yaklaşık 48 trilyon TL) değerinde maden rezervi bulunuyor. Ülkede bakır, demir cevheri, kobalt, altın, lityum ve niyobyum gibi kritik madenlerin önemli rezervlerinin bulunduğu tahmin ediliyor. Ancak onlarca yıl süren savaşlar ve yetersiz altyapı nedeniyle bu kaynakların büyük bölümü henüz işletilebilmiş değil.

7 MİLYAR DOLARLIK DONDURULMUŞ VARLIK

Taliban'ın Washington'a yönelik bu ekonomik açılımının arkasında yaptırımlar ve dondurulan Afgan varlıkları yatıyor. Afganistan Merkez Bankası'nın verilerine göre, ülkenin yurt dışında bulunan yaklaşık 9,5 milyar dolarlık (yaklaşık 323 milyar TL) rezervinin 7 milyar doları (yaklaşık 238 milyar TL) ABD'de tutuluyor. Taliban yönetimi, bu varlıkların siyasi baskı aracı olarak kullanılmaması gerektiğini savunarak serbest bırakılmasını talep ediyor. Ayrıca Muttaki, ABD'nin 2021'de kapattığı Kabil Büyükelçiliğini yeniden açması için de Washington yönetimine çağrıda bulundu.

BAGRAM ULUSAL VARLIĞIMIZDIR

Taliban'ın ekonomik yakınlaşma mesajlarına rağmen Washington ile Kabil arasında ciddi pürüzler devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump daha önce stratejik öneme sahip Bagram Hava Üssü'nün yeniden Amerikan kontrolüne geçmesini gündeme getirmişti. Ancak Taliban bu talebe kesin bir dille kapıları kapattı. Muttaki, üssün ABD'ye verilmesine karşı çıkarak tavrını şu ifadelerle netleştirdi:

"Bagram dahil Afganistan'daki tüm askeri ve sivil tesisler ülkemizin ulusal varlıklarıdır."

İNSAN HAKLARI VE YAPTIRIM ENGELİ

Taliban'ın 2021'den bu yana Çin ve İran gibi ülkelerle 7 milyar doları aşan madencilik anlaşması yapmasına rağmen, Batı sermayesinin ülkeye girişinde ciddi engeller bulunuyor. Financial Times'a konuşan yabancı diplomatlar, potansiyel yatırımcıların Taliban'ın üst düzey isimlerine yönelik Birleşmiş Milletler ve Batı yaptırımlarını hesaba katmak zorunda kalacağına işaret ediyor. BM uzmanları ise Taliban'la ilişkilerin normalleştirilmesi yönünde atılacak adımların, özellikle kadın ve kız çocuklarının eğitim, çalışma ve kamusal hayata katılım haklarında ölçülebilir bir ilerlemeye bağlanması gerektiğinin altını çiziyor. ABD ile Taliban arasında tutuklu Amerikan vatandaşları konusu da ilişkilerin önündeki önemli başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.