Trafik denetimlerinde tüzel kişilere ait ticari araçlarda yakalanan sigortasız sürücülere ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından uygulanan ceza prosedürlerinde mevzuat değişikliğine gidildi. 2021 yılından bu yana yürürlükte olan otomatik idari yaptırım mekanizması esnetilerek, sürücü ile araç sahibi arasındaki akrabalık, arkadaşlık ve emanet kullanımı gibi sosyal bağlar inceleme kapsamına alındı.

OTOMATİK CEZA DÖNEMİNE DÜZENLEME

2021 yılından bu yana Sosyal Güvenlik Kurumu ve İl Emniyet Müdürlükleri arasında kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında yürütülen protokol uyarınca, trafik denetimlerinde ticari araç kullanan şoförlerin SGK kaydı sorgulanıyordu. Emniyet ekiplerince düzenlenen ve sürücünün yüzüne tebliğ edilen trafik idari para cezası karar tutanaklarındaki ticari araç plakası, sürücünün T.C. Kimlik Numarası, adı-soyadı, cezanın düzenlendiği yer, il, ilçe, birim ve tarih bilgileri doğrudan SGK’ye aktarılıyordu. Kurum bu veriler üzerinden kayıt dışı istihdam tespitiyle doğrudan idari para cezası uyguluyordu.

Yayınlanan yeni genelgeyle birlikte, ticari araçları kullanan sigortasız sürücülere yönelik yaptırımlarda sorgusuz ceza kesilmesinin önüne geçilmesi ve olası mağduriyetlerin engellenmesi hedefleniyor.

DENETMENLER İFADEYE ÇAĞIRACAK

Yeni düzenlemeye göre, ceza tutanağındaki şoför ile araç sahibi tüzel kişi arasında geçmişe dönük herhangi bir işçi-işveren bağı (SGK kaydı) bulunmuyorsa, SGK sadece trafik tutanağını baz alarak otomatik ceza kesmeyecek. İlgili tutanak doğrudan SGK denetmenlerine sevk edilecek.

Süreç dahilinde denetmenler sürücü ve işvereni ifadeye çağırarak aralarındaki akrabalık, arkadaşlık veya emanet araç kullanımı ilişkilerini detaylıca araştıracak. Yapılan incelemeler ve alınan ifadeler doğrultusunda hazırlanacak denetmen raporuna göre nihai işlem tesis edilecek.

HİZMET KAZANDIRMA VE KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA ESASLARI

Mevzuat değişikliği, sigortalının aynı işyerinde fiilen çalıştığına dair birden fazla bilgi ve belgenin Kuruma intikal etmesi durumundaki usulleri de yeniden belirledi. Buna göre:

• En eski tarihli tespit, işe giriş tarihi olarak esas alınacak.

• Aynı ay içindeki ve sonraki aylardaki tespit edilen her gün için bir gün hizmet kazandırılacak ve çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma olarak ele alınacak.

• Tespit bulunmayan bir aydan sonra yapılan ilk tespit, yeni bir işe giriş olarak değerlendirilecek ve bu durumda önceki çalışma ilişkisi hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecek.

Genelgede ayrıca, kayıt dışı istihdamla mücadele birimleri servislerince incelenmiş ancak henüz ilgili servislere intikal ettirilmemiş kayıtlar ile incelenerek ilgili servislere sevk edilmiş tüm dosyaların yeni genelge hükümleri çerçevesinde değerlendirilerek karara bağlanacağı belirtildi.

NE KADAR CEZA KESİLİYOR

Ticari aracında kayıt dışı işçi çalıştırdığı trafik polisi tutanağı ile kesinleşen şirketler hakkında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102’nci maddesi uyarınca uygulanan finansal yaptırımlar şu şekildedir:

• İşçinin işe giriş bildirgesini yasal süresinde Kuruma vermediği için 2 asgari ücret tutarında (66 bin 60 lira),

• Bir yıl içinde aynı durumun tekrarı ve tespiti halinde her bir sigortasız işçi için yasal asgari ücretin 5 katı tutarında (198 bin 180 lira),

• Sigortasız işçiyi Aylık Prim ve Hizmet Belgesinde bildirmediği her ay için 2 asgari ücret tutarında (66 bin 60 lira),

• Sigortasız işçinin aylık ücret bordrosunda ismi olmadığından her ay için yarım asgari ücret tutarında (16 bin 515 lira),

• Şirketin yasal kayıt ve belgelerinin incelenmesi durumunda, işçinin sigortasız olarak çalıştığı tespit edilen her ay için kayıt geçersizliğinden dolayı yasal asgari ücretin yarısı tutarında (16 bin 515 lira) ceza uygulanmaktadır.