ABD-İran savaşının üçüncü ayına girilirken,
Hürmüz Boğazı’ndaki karşılıklı abluka nedeniyle küresel çapta tarihin en büyük enerji krizi yaşanıyor.
Suudi Aramco CEO'su Amin Nasser, yaşananları “
Dünyanın bugüne kadar yaşadığı en büyük enerji tedarik şoku” olarak nitelendirdi.
Nasser, Hürmüz Boğazı’nın kapalı olduğu sürece küresel piyasaların her hafta 100 milyon varil petrol kaybı yaşadığını vurguladı.
Nasser, dünyanın son iki ayda yaklaşık 1 milyar varil petrol tedarikini kaybettiğini ifade ederek, ”Taşıma rotaları hemen yeniden açılsa bile piyasayı yeniden dengelemek aylar alacak.
Eğer aksaklıklar Haziran ortasına kadar devam ederse bu küresel tarihin en büyük krizine dönüşecek" dedi.
Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeleri Haber7’ye değerlendirdi.
“PETROL PİYASASI EN KÖTÜ SENARYOYU SATIN ALDI”
Oğuzhan Akyener, Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Hattı kapasitesini artırarak süreci bir ölçüde dengelediğini söyledi.
Akyener,
“Korkulan senaryo tam anlamıyla yaşanmadığı için petrol fiyatları 140-150 dolar bandına çıkmadı. Daha önce konuşulan 200 dolar senaryoları da yüzey tesisleri vurulmadığı için gerçekleşmedi” ifadelerini kullandı.
“ULUSLARARASI PİYASADA GÜNLÜK 10 MİLYON VARİLLİK AKSAMA YAŞANDI”
ABD’nin İran’a yönelik blokajlarının arzı doğrudan etkilediğini söyleyen Akyener, İran üzerinden yapılan sevkiyatın aksamasıyla birlikte küresel piyasalarda ciddi kayıplar oluştuğunu belirtti.
Akyener, “Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı hattıyla dengelediği ilave petrol hacmi, İran sevkiyatındaki aksama nedeniyle kayboldu. Uluslararası piyasalara olan günlük sevkiyat yaklaşık 10 milyon varil civarında aksadı” dedi.
Bu kaybın tamamının kalıcı olmadığını vurgulayan Akyener, Rusya, ABD ve diğer üretici ülkelerin ilave üretimle süreci dengelemeye çalıştığını belirterek, “Günlük kayıp 10 milyon varil değil, daha çok 6-7 milyon varil civarında değerlendirilebilir” diye konuştu.
“STOKLARIN YERİNE KONMASI YENİ TALEP DALGASI OLUŞTURACAK”
Petrol piyasalarında asıl riskin stok kayıpları olduğunu vurgulayan Akyener, Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasite devreye girmesi halinde stokların yerine konulması için ek talep oluşacağını ifade etti.
OECD ülkelerinde bu sürece ilişkin ciddi regülasyonlar bulunduğunu belirten Akyener, Çin’in de enerji yönetimi konusunda yoğun çaba sarf ettiğini söyledi.
“GIDA, LOJİSTİK VE TARIM SEKTÖRÜ DERİNDEN ETKİLENDİ”
Enerji krizinin yalnızca petrol sektörüyle sınırlı kalmadığını ifade eden Akyener, küresel değer zincirlerinin tamamının baskı altında olduğunu kaydetti.
Akyener, “Gıda krizleri kapıda. Lojistik maliyetleri nedeniyle bütün sektörler etkilendi.
Sadece petrol ve rafineri ürünleri değil, plastiğin etkilediği tüm sektörler baskı altında kaldı. Gübre ve amonyak maliyetleri nedeniyle tarım ve gıda sektörü de ciddi şekilde etkilendi” dedi.
Küresel ölçekte yeni bir enflasyon baskısının oluştuğunu belirten Akyener, “Geniş ölçekli bir enflasyon ve kriz dünyanın kapısını zorlamaya devam ediyor” değerlendirmesinde bulundu.
“OPEC+’IN KABİLİYETİ ZAYIFLADI”
Birleşik Arap Emirlikleri’nin OPEC’ten ayrılmasının da piyasa dengelerini etkilediğini söyleyen Akyener, bunun OPEC+ yapısının üretim kabiliyetlerini zayıflattığını ifade etti.
Sürecin uzamasının petrol sektörünün toparlanma kapasitesini daha da aşındıracağını belirten Akyener, buna rağmen yüksek fiyatların Körfez dışındaki üreticilere yatırım avantajı sağladığını söyledi.
“KÖRFEZ ÜLKELERİ KAYBEDİYOR"
ABD’de petrol üreticilerinin yüksek fiyat ortamında büyük kazanç elde ettiğini söyleyen Akyener, “ABD’de petrol sektörü üretimini ciddi şekilde artırdı. Üreticiler kâr üzerine kâr eklemeye çalışıyor” dedi.
Körfez ülkelerinin sürecin kaybeden tarafı olduğunu ifade eden Akyener,
“Belki Körfez içinde en az kaybeden Suudi Arabistan. Ancak kazananlar tarafında diğer petrol üreticileri ve büyük enerji şirketleri yer alıyor” diye konuştu.
Petrol ithal eden ülkelerin ise ağır ekonomik baskıyla karşı karşıya kaldığını vurgulayan Akyener, enerji maliyetlerindeki yükselişin küresel ekonomide yeni kırılganlıklar oluşturduğunu sözlerine ekledi.
PETROL FİYATLARINDA TEHLİKELİ SENARYO: UYARILAR PEŞ PEŞE GELDİ
Küresel enerji piyasalarında jeopolitik riskler yeniden gündemin merkezine yerleşirken, Morgan Stanley’in ardından JPMorgan da petrol fiyatlarına ilişkin dikkat çeken bir uyarıda bulundu.
Banka, nisan ayında küresel petrol arzındaki kesintilerin günlük 13,7 milyon varile ulaştığını belirterek,
bu durumun Brent petrol fiyatlarını 150 dolar seviyesine taşıyabileceğini öngördü.
Kurum ayrıca, yükselen enerji maliyetlerinin ABD’de enflasyonu yüzde 4’e çıkarabileceğini ve Federal Reserve’nın 2027 sonuna kadar faiz indirimine gitmeyebileceğini değerlendirdi.
JPMorgan’ın analizine göre, nisan ayında yaşanan arz kayıpları küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 14’üne denk geldi. Mevcut açığın bir bölümü, stoklardan günlük 7,1 milyon varillik çekişle karşılandı. Ancak buna rağmen piyasada günlük yaklaşık 2 milyon varillik arz açığı oluştu
Raporda, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının, özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin yedek üretim kapasitesine erişimi engellediği vurgulandı.
Aynı dönemde küresel petrol talebinin günlük 4,3 milyon varil gerilediği belirtilirken, bu düşüşün 2008 küresel finans krizinde görülen en sert talep daralmasının neredeyse iki katına ulaştığı ifade edildi.
Banka, kısa vadede Brent petrolün 120-130 dolar bandında işlem görebileceğini öngörürken, arz kesintilerinin Mayıs ortasına kadar sürmesi halinde fiyatların 150 doların üzerine çıkabileceği uyarısını yaptı. Citigroup da benzer şekilde, Hürmüz Boğazı’ndaki akışın haziran ayına kadar kesintiye uğraması durumunda Brent petrolün 150 dolara ulaşabileceğini açıkladı.
JPMorgan’ın temel senaryosuna göre, ABD’de manşet TÜFE mayıs ayında yüzde 4 seviyesine yükselecek. Banka, oluşturduğu üç farklı senaryoda da enflasyonun 2027 başına kadar Fed’in yüzde 2 hedefinin üzerinde kalacağını ve bunun faiz indirim beklentilerini büyük ölçüde ortadan kaldıracağını belirtti.
Öte yandan banka, temel senaryosunda Hürmüz Boğazı’nın haziran ayında yeniden açılacağını varsayıyor. Bu çerçevede Brent petrolün 2026 yılı genelinde ortalama 96 Dolar seviyesinde gerçekleşmesi beklenirken, Körfez ülkelerinin üretim kapasitesini artırmasıyla birlikte piyasanın eylül ayından itibaren yeniden belirgin bir arz fazlasına geçeceği tahmin ediliyor.
Hürmüz Boğazı'nda görünmez tehlike: Küresel çip devlerine helyum darbesi!
KAYNAK : Haber7
