Emeklilik planlaması yapan milyonlarca çalışanı ilgilendiren 'son 7 yıl' kuralı yeniden gündemde. Sosyal medyada söz konusu kuralın değiştiği veya tamamen kaldırıldığı yönündeki iddialar, özellikle farklı sigorta statülerinde çalışan vatandaşların kafasında soru işaretlerine neden oldu.
Peki, emeklilikte son 2.520 gün hesabı hâlâ geçerli mi? 1.260 gün şartı kimleri kapsıyor? SSK'dan mı, Bağ-Kur'dan mı emekli olmak daha avantajlı?
Star Gazetesi yazarı Prof. Dr. Resul Kurt, emeklilik hesabında 1 Ekim 2008 tarihinin belirleyici olduğuna dikkat çekerek yaygın yanlışları ve sigortalıların hak kaybı yaşamamak için bilmesi gereken ayrıntıları köşesine taşıdı.
İşte Prof. Dr. Resul Kurt'un emeklilikte 'son 7 yıl' kuralına ilişkin dikkat çeken yazısı:
Emeklilik hesabıyla ilgili sosyal medyada sıkça karşılaştığımız iddialardan biri de "son 7 yıl kuralının değiştiği" yönünde. Bu konuda bazı sosyal medya paylaşımları, önemli bir ayrımı gözden kaçırarak sigortalılar arasında hak kaybı endişesine yol açabiliyor.
Oysa doğru yanıt, kişinin ilk sigortalılık tarihine ve çalışma hayatında hangi statülerde hizmetinin bulunduğuna ve her kişinin sosyal güvenlik ve çalışma hayatı bilgilerine göre değişiyor.
Önce şu noktayı netleştirelim: "Son 7 yıl" kuralı, bütün sigortalılar için bir anda kaldırılmış ya da yakın zamanda herkesi kapsayacak biçimde değiştirilmiş değildir.
Sosyal güvenlik mevzuatımızda, ilk kez sigortalı olunan tarihe göre farklı uygulamalar var. Bu nedenle tek bir cümleyle herkes adına geçerli bir sonuç çıkarmak mümkün değil.
5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008'den önce sigortalı olanlar bakımından, birden fazla sosyal sigorta statüsünde geçen hizmetlerin birleştirilmesinde geçiş hükümleri bulunuyor. Bu gruptakiler için, son yedi yıllık fiilî hizmet süresi içinde hangi statüde daha fazla hizmet bulunduğuna bakılıyor. Hizmet sürelerinin eşit olması hâlinde ise eşit sürelerden sonuncusunun tabi olduğu statü esas alınıyor.
Burada söz konusu olan, takvimden geriye doğru sayılan yedi yıl değil; prim veya kesenek ödenmiş son 2.520 günlük fiilî hizmet süresi yani en son yatırılmış olan 2520 günlük primdir.
1 Ekim 2008'den itibaren ilk defa sigortalı olanlarda ise 5510 sayılı Kanun'un 53'üncü maddesindeki yeni hizmet birleştirme sistemi uygulanıyor.
Birden fazla statüde hizmet varsa, yaşlılık aylığı başvurusunda kural olarak tüm çalışma hayatı boyunca sigortalılığın en fazla geçtiği statü dikkate alınıyor.
Sürelerin eşitliği ve kanunda sayılan bazı özel durumlarda son sigorta statüsü esas alınabiliyor. Yanı sıra ölüm ve malullük aylığında da son sigorta statüsü esas alınarak aylık bağlanıyor.
Dolayısıyla "Son 7 yıl kuralı artık hiç uygulanmıyor" demek de "herkesin emeklilik statüsü son 2.520 güne göre belirleniyor" demek de doğru değil.
Ancak 1 Ekim 2000 öncesi sigortalı olanlar yönünden son yedi yıllık fiilî hizmet hesabı söz konusu iken, 2008/Ekim sonrası ilk kez sigortalı olanlarda hizmetin çalışma hayatı içindeki toplam dağılımı önem taşıyor.
Bir başka yanlış anlaşılma da 1.260 gün sayısının her dosyada otomatik eşik gibi sunulmasıdır. Statü hesabı; çalışma geçmişi, hizmetlerin çakışıp çakışmadığı ve kişinin 4/a, 4/b ya da 4/c kapsamındaki hizmetleri birlikte değerlendirilerek yapılır. Bu yüzden yalnızca bir sosyal medya paylaşımına bakarak "Şu kadar günüm var, kesin şu statüden emekli olurum" sonucuna varmak doğru olmaz.
Burada yeri gelmişken çok sık yapılan ve emekli olmayı uzatan bir hatalı bilgiyi açıklamak gerekiyor. Bağ-Kur sigortası, tarım Bağ-Kur ve esnaf Bağ-Kur (isteğe bağlı dahil) olmak üzere iki farklı statüdür. Dolayısıyla her birini bağımsız düşünmek gerekir. Örneğin; 3 yıl SSK, 2 yıl tarım Bağ-Kur ve 2 yıl da esnaf Bağ-Kur hizmeti varsa son yedi yıldaki fazla sigorta statüsü SSK olmaktadır.
Emeklilikte hangi statüden aylık bağlanacağı elbette önemlidir; ancak tek başına yeterli değildir. İlk sigortalılık tarihi, yaş, prim günü, sigortalılık süresi ve kişinin çalışma geçmişine ilişkin özel hükümler de değerlendirilmelidir. Askerlik, doğum veya yurt dışı borçlanmaları ile hizmet çakışmaları gibi ayrıntılar da hesabı etkileyebilir.
En sağlıklı yol, e-Devlet'teki hizmet dökümünü kontrol etmek ve tereddüt hâlinde SGK'dan kişiye özel bilgi almaktır. Özellikle emekliliğe kısa süre kala sigortalılık statüsünü veya prim ödeme biçimini değiştirecek adımlar atmadan önce uzman görüşü almak, telafisi güç hak kayıplarının önüne geçebilir.
Sosyal güvenlik mevzuatı, her sigortalının hikâyesine göre dikkatle okunması gereken bir alandır. Emeklilikte doğru bilgi, yalnızca bugünkü hesabı değil, yılların emeğiyle oluşan hakkı da korur.
Yine hatalı bilinen bir olguyu da özellikle belirtmeliyim. Her zaman SSK aylığının daha yüksek ve SSK statüsünden daha erken emekli olunacağı gibi bir hatalı düşünce var. Oysa bazen Bağ-Kur statüsünden daha erken emekli olunabiliyor. Yine ödenen primlerle bağlantılı olarak Bağ-Kur aylığı daha yüksek bağlanabiliyor.
Kısaca sosyal güvenlik bakımından tek bir doğru yok diyebiliriz. İlk sigortalı olunan tarihe göre kişiye özel doğrular var.
Herkesin kendi çalışma süresi ve sosyal güvenlik durumuna göre emeklilik planlaması yapmasında fayda var.
