ABD-İsrail ittifakının başlattığı savaş 37.gününe girerken, büyük bir açmaza sürüklenmiş durumda. ABD operasyonel hedefin, İran'ın nükleer silah edinmemesi ve balistik füzelerin imhası olduğunu açıklamış, İsrail rejimin devrilmesini istediklerini söylemişti. Tahran yönetiminin nükleer silah üretmediklerine dair açıklamaları hiçe sayılarak başlatılan saldırılar, lider kadronun yaşamını yitirmesi dışında bir sonuç vermediği gibi iki ülkenin imajını da olumsuz etkiledi. Peki bu başarısızlığın sebepleri neler?

İran hava savunma sistemlerini dağlık arazilerde ve yeraltı tesislerinde muhafaza etmeyi başarıyor. Aynı zamanda füze fırlatma rampalarının bir bölümü imha edilmiş olsa bile, İsrail'e ve Körfez'deki Amerikan üslerine yönelik operasyonlarında herhangi bir aksama görülmedi.

Saldırıların azalması beklenirken hatta ümit edilirken daha yoğun bombardımanlar gerçekleştirildi. İsrail'in hava savunma kabiliyetleri zayıfladı. Savaşın başında "Netanyahu'yu eleştirmeyeceğiz" diyerek eylemlerini sonlandıran muhalifler, artık durumdan bıkmış durumda. Çünkü her gün çalan sirenler, altyapının gördüğü zarar ve halkın savunulma konusunda yalnız hissetmesi zamanı İsrail'in aleyhine işletiyor.

Trump yönetimi benzer sorunlarla karşı karşıya. Önce İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem'in ardından Adalet Bakanı Pam Bondi'nin görevden alınması, savaşın Epstein skandalı nedeniyle başladığı iddialarını günden güne güçlendirirken MAGA hareketi içinden bile Trump'a yönelik "Neden İsrail için savaşıyoruz?" tepkileri yükselmeye devam ediyor. "Barış getiren başkan" imajından uzaklaşmaya başlayan Trump "Önce Amerika" yaklaşımının aksine hareket ettiği için eleştiri yağmuruna tutuluyor.

İran'da rejimin devrilmemesinin askeri sebepleri dışında ideolojik ve sosyolojik nedenler bulunuyor. İran muhalefeti örgütlenmiş değil ve büyük ölçüde, İsrail'in alenen desteklediği Rıza Pehlevi'nin yönetimi devralmasını istemiyor. Ülkelerinin bombalanmasını destekleyen bir kişinin, yeni lider olma potansiyeli barındırmadığını düşünüyorlar.

ABD'de yaşayan muhalifler böyle bir durum gerçekleşse bile, yeni ordunun envanteri kalmayacağı için vatanlarını savunma noktasında problemler yaşayacağını, durumun yeni bir iç savaş başlatabileceğinden endişeliler.

Sivil bölgelere gerçekleştirilen saldırıların artışı, halkı kenetlenmeye iten bir başka sebep. Köprülerin, üniversitelerin vurulması, tarihi eserlerin tahribi, savaşın rejime karşı değil, İran halkının tamamına yönelik olduğu değerlendirmelerine yol açıyor.

NATO'nun saldırıları desteklememesi, ölüm-kalım savaşı algısının oluşması ve dış müdahalenin İran içinde büyük bir karşılık bulmaması başlıca diğer unsurlar.

Ayrıca, İran muhalefetinin Pehlevi dışında bir alternatif üretmemesi, örgütlü hareket etmemesi ve güvenlik önlemleri ABD-İsrail'i, Türkiye'nin başlangıçta ifade ettiği "anlaşma" masasına hızla itiyor.