Sanal medyadaki sosyal ağlar ilk ortaya çıktığında “köy meydanı” diye adlandırılıyordu.
Herkes her istediğini özgürce söyleyebilecekti.
“Özgürlük” kelimesinin büyüsüne kapılan kitleler zamanla sanal medyanın “mağduru” oldu.
İşin boyutu elimizde kaydırdığımız ekranların çok ötesine geçmiş durumda.
-İngiliz siyasi danışmanlık şirketi Cambridge Analytica, basit bir kişilik testi uygulaması üzerinden 87 milyon Facebook kullanıcısının kişisel verilerini izinsiz topladı.
Ülkemizde pek gündem olmasa da seçmenleri psikolojik olarak manipüle etmek için kullanıldığı ortaya çıkınca Facebook 5 milyar dolar rekor para cezasına çarptırıldı.
-İngiltere'de 14 yaşındaki Molly Russell intihar etti.
Açılan soruşturmada, genç kızın son altı ayda algoritmalar tarafından önüne çıkarılan 2.100'den fazla depresyon ve kendine zarar verme içerikli gönderiye maruz kaldığı tespit edildi.
-Sosyal ağların; genç kızların beden algısı ve ruh sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerinin şirket yönetimleri tarafından bilinmesine rağmen kâr kaygısıyla gizlendiği ortaya konuldu.
Avrupa Parlamentosu ve ABD Kongresi'nde günlerce tartışıldı. Ama konvansiyonel medyada bu haberler pek yer almadı.
-Türkiye'de sanal mecralarda lüks yaşam paylaşımlarıyla milyonlarca takipçiye ulaşan çok sayıda fenomen hakkında, yasa dışı bahis ve dolandırıcılık gelirlerini sosyal medya etkileşimi ve kozmetik şirketleri üzerinden akladıkları iddiasıyla geniş çaplı operasyonlar ve davalar yürütüldü.
Kara para aklama ve dolandırıcılık şebekeleri de bu denetimsiz alanı boş bırakmadı tabi.
-Çalıntı kredi kartlarıyla yayıncılara "bit" adı altında sahte bağışlar gönderilerek kara para aklandığı ortaya çıktı.
-Canlı yayınlarında çocukların istismar edildiği veya müstehcen içerikler üzerinden yüksek miktarda bağış toplandığı, bu bağışların da kara para aklamada kullanıldığı belirlendi.
-Tanınmış iş insanları, ekonomistler ve devlet yetkililerinin görüntü ve seslerinin yapay zeka ile taklit edildiği sahte yatırım reklamları sanal platformlarda hem de sponsorlu olarak yayınlandı.
Dolandırıcılar reklam vererek kendilerine mağdur topladı.
Bu alan iyice sapıklığın, saçmalığın, edepsizliğin, ahlaksızlığın pazarına dönüştü.
-Mavi Balina oyunu üzerinden çocuklara ve gençlere kendine zarar verme görevleri verilmesi
-Gençlerin yüksek dozda alerji ilacı içtiği akım
-Yakın mesafeden ciltlerine deodorant sıkma akımı
Daha sayayım mı?
Özellikle lise ve üniversite öğrencileri arasında yayılan "itiraf sayfaları"
Kapalı gruplardaki ahlaksızlıklar
Gençlerin izinsiz çekilen fotoğraflarının paylaşılması
Sanal mecralarda aşırı zayıflığı öven içeriklerin arka arkaya önerilmesi nedeniyle binlerce genç kızın anoreksiya ve bulimia gibi ölümcül yeme bozukluklarına yakalanması
Küçük yaşta kız çocuklarının normal fotoğrafları, yapay zeka uygulamalarıyla çıplak hale getirilerek hayatlarının karartılması
Ev adreslerinin, telefon numaralarının ve aile bilgilerinin paylaşılması
Yani pislik adına ne ararsanız bu denetimsiz alanda mevcut.
Yargı süreçleri de yok değil.
-Avrupa Komisyonu çocukların mahremiyetini koruyamadıkları ve bağımlılık yapıcı arayüzler sundukları gerekçesiyle resmi ihlal tespitleri yaptı.
-Kullanıcıların verilerini izinsiz toplayıp reklam amaçlı kullanması nedeniyle Avrupa genelinde çok sayıda tazminat davası açıldı.
Türkiye'de de benzer davalar var.
-Mahkeme, merkezi yurt dışında bulunan sosyal medya şirketlerinin Türkiye'deki temsilciliklerinin "ticari mümessil" sıfatı taşıdığına hükmederek platformlara Türkiye'de doğrudan dava açılmasının önünü açan emsal bir karar verdi.
-Hakaret, iftira, manipülatif finansal yönlendirmeler ve itibar suikastleri nedeniyle onlarca tazminat davası görülmeye devam ediliyor.
-Son olarak Türkiye'de de 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını sınırlandıran ve platformlara sıkı denetim getiren yasal düzenlemeler TBMM gündemine taşındı.
Bu tablo önümüze çok açık bir gerçeği koymakta.
Sanal medya büyük bir tehlike haline geldi.
