Sosyal medyada yeni dönemi değerlendiren Ümit Sanlav, çocuklar için güvenli kullanımın esas alınacağını; e-Devlet token ile yaş doğrulama, ailelere güçlü kontrol ve anonim hesaplara karşı caydırıcı sistem getirileceğini açıkladı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi nde bu hafta görüşülmesi planlanan torba kanun teklifinde yer alan sosyal medya ve dijital platformlara ilişkin düzenlemeler hakkında değerlendirmelerde bulunan Dijital İletişim Uzmanı Ümit Sanlav, yeni düzenlemenin dijital dünyada önemli bir dönüşümün kapısını aralayacağını ifade etti.
Ümit Sanlav, özellikle çocukların korunması, platformların sorumluluğu ve içerik denetimi konularında getirilen yeniliklerin hem aileler hem de toplum açısından kritik bir adım olduğunu belirterek şu açıklamalarda bulundu:
Yeni düzenleme ile sosyal medya daha denetlenebilir bir yapıya kavuşurken, çocuklarımız için daha güvenli bir dijital ekosistem oluşturulması hedefleniyor. Platformların sorumluluğu artarken, ailelerin kontrol mekanizmaları da güçleniyor.
SİSTEM SADECE BEYANA DAYALI OLMAYACAK: E-DEVLET TOKEN DÖNEMİ
Sanlav, düzenleme kapsamında 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya hesabı açmasının teknik sistemlerle tamamen engelleneceğini vurgulayarak şunları kaydetti:
Bu sistem sadece beyana dayalı olmayacak. E-Devlet üzerinden üretilecek token ile kullanıcıların yaş bilgisi doğrulanacak. Bu token, bir nevi elektronik imzalı doğrulama belgesi gibi çalışacak. Platformlar kullanıcıların kimlik bilgilerine erişmeden yalnızca yaş kriterinin sağlandığını görecek.
AİLELER ÇOCUKLARINI DİJİTAL RİSKLERE KARŞI DAHA ETKİN KORUYABİLECEK
Yeni dönemde ebeveynlerin çocuklarının dijital yaşamı üzerinde daha fazla söz sahibi olacağını belirten Sanlav, oyun platformlarına getirilecek yükümlülükleri şöyle sıraladı:
Ekran süresi sınırlama, hesap yönetimi, oyun ve uygulama içi harcamaların ebeveyn onayına bağlanması gibi araçlar zorunlu hale gelecek. Böylece aileler çocuklarını dijital risklere karşı daha etkin koruyabilecek.
Ayrıca oyunların yaş kriterlerine göre derecelendirileceğini ve derecelendirilmemiş içeriklerin en yüksek yaş grubunda değerlendirileceğini belirten Sanlav, günlük erişimi 100 binin üzerinde olan oyun sağlayıcılarının Türkiye de temsilci bulundurma zorunluluğu olacağını ifade etti.
HESAP AÇMA VE HARCAMA YETKİSİ BİRBİRİNDEN AYRILIYOR
Sanlav, özellikle oyun içi satın alma in app purchase süreçlerinde önemli değişiklikler olacağını vurgulayarak:
Yeni sistem, hesap açma ve harcama yetkisini birbirinden ayıracak. Bu sayede çocukların kontrolsüz harcama yapmasının önüne geçilecek, dedi.
PLATFORMLAR KULLANICILARIN KİŞİSEL VERİLERİNE ERİŞEMEYECEK
Kamuoyunda oluşan veri güvenliği endişelerine de değinen Sanlav, sistemin doğrudan platformlarla kullanıcıyı karşı karşıya getirmediğini belirtti:
Doğrulama süreci, e-Devlet ve BTK arasında yürütülecek. Platformlar, sadece onaylı bir doğrulama belgesi görecek, kullanıcıların kişisel verilerine erişemeyecek.
ORGANİZE TROLL AĞLARI VE BOT HESAPLAR CİDDİ ŞEKİLDE SINIRLANACAK
Sanlav, düzenlemenin sosyal medyada anonim hesaplar üzerinden yürütülen hakaret, iftira ve karalama kampanyalarına karşı önemli bir caydırıcılık sağlayacağını belirterek şu değerlendirmede bulunurken, dünyada benzeri uygulama modellerine değindi:
Elektronik doğrulama sistemi sayesinde sahte hesap açmak zorlaşacak. Bu durum organize troll ağlarını ve bot hesapları ciddi şekilde sınırlayacak. Aynı zamanda hukuki süreçler hızlanacak ve suç işleme eğilimi üzerinde caydırıcı bir etki oluşacak.
DÜNYADA ÜÇ FARKLI YAKLAŞIM: TÜRKİYE HANGİ MODELİ SEÇTİ?
Türkiye nin gündeminde olan konuya dair Dünyada 3 yaklaşım var: Avusturalya da uygulanan yasak modeli ABD nin bazı eyaletlerinde uygulanan ID doğrulama modeli, Türkiye nin yaklaşımı olan ve Avrupa Birliği ülkelerinde üzerinde çalışılan Token gizlilik odaklı model.
AVRUPA BİRLİĞİ: DİJİTAL KİMLİK CÜZDANI SİSTEMİ
Avrupa Birliği, dijital kimlik cüzdanı mini wallet sistemi geliştiriyor. Bu sistemde kullanıcı kimliğini devlete doğrulatıyor ve platforma sadece yaş uygun veya değil bilgisini gönderiyor. Yani platform kimliği görmüyor, sadece doğrulama sonucu görüyor.
2026 yılı içinde tüm AB ülkelerinden yaygınlaşması planlanıyor.
FRANSA: YETİŞKİN İÇERİKLERDE KESİN DOĞRULAMA
Sosyal medya ve dijital platformlarda yaş doğrulama zorunluluğu getirildi. Özellikle yetişkin içeriklerde kimlik yaş doğrulama sistemleri kullanılıyor. Platform kullanıcı ile ilgili tüm verilere sahip oluyor.
AVUSTRALYA: 16 YAŞ ALTINA KESİN YASAK
16 yaş altına sosyal medya yasağı getirildi, platformlara yaş doğrulama zorunluluğu getirildi, Token gibi gizlilik odaklı sistem henüz tam uygulanmış değil.
NORVEÇ, İSPANYA VE DANİMARKA: ZORUNLU YAŞ DOĞRULAMASI GÜNDEMDE
15 ve 16 yaş sınırı planlanıyor, zorunlu yaş doğrulama sistemleri gündemde
AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ: GİZLİLİK TARTIŞMALARININ ODAĞINDAKİ KİMLİK DOĞRULAMA
Kullanıcıların bir dijital platforma giriş yaparken gerçek kimlik bilgilerinin resmi bir belgeyle doğrulanması esasına dayanan ID doğrulama modeli, ABD de en yaygın kullanılan sistem olup, yaş doğrulama, ebeveyn izni, uygulama indirme kontrolü, veri gizliliği gizlilik tartışmalarının çok yüksek olduğu modeldir.
Türkiye de önerilen ve alt yapısı hazırlanmış olan sistem, dünyada en çok Avrupa Birliği nin geliştirdiği gizli yaş doğrulama token modeliyle benzeşmekte olup, henüz hiçbir ülke bu sistemi tam ve sorunsuz şekilde uygulayabilmiş değil.
DİJİTAL ÖZGÜRLÜK İLE DİJİTAL GÜVENLİK ARASINDA DENGELİ BİR SİSTEM
Ümit Sanlav, söz konusu düzenlemenin yalnızca bir denetim mekanizması olmadığını, aynı zamanda dijital dünyada güvenli, şeffaf ve sorumlu bir yapı oluşturmayı hedeflediğini belirterek açıklamalarını şu sözlerle tamamladı:
"Tüm dünyanın sorunu olan meseleye örnek bir modelleme getiren Türkiye nin Dijital Bağımsızlık konusundaki çalışmaları önemli olduğu kadar, devletimizin teknoloji ve dijital güvenlik alanındaki çalışmalarda ne kadar ileri düzeyde ve ne kadar hassas olduğunu ifade etmektedir. Bu adım, dijital özgürlük ile dijital güvenlik arasında daha dengeli bir sistem kurulması açısından önemli bir eşiktir. Özellikle çocuklarımızın korunması adına atılan bu adımı son derece kıymetli buluyorum."
