ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Avrupa'dan stratejik dizel rezervlerini piyasaya sürmesini istedi. İddialara göre Washington, AB ülkelerinden toplam 120 milyon varil dizeli önümüzdeki 6 ay boyunca kademeli olarak piyasaya sürmelerini talep etti.

ABD'de rekor seviyelere çıkan dizel fiyatları kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Donald Trump yönetiminin gündemindeki en önemli ekonomik sorunlardan biri haline gelirken, Washington rotayı Avrupa'ya çevirdi.
Reuters'ın iki kaynağa dayandırdığı haberine göre Beyaz Saray, küresel yakıt fiyatlarının düşürülmesine yardımcı olmak amacıyla Avrupa Birliği'nden acil durum dizel stoklarını piyasaya sürmesini istedi.
ABD yönetiminin özellikle Almanya ve Fransa'nın daha önce verdiği rezerv taahhütlerini yeterince yerine getirmediğini düşündüğü aktarıldı.

120 MİLYON VARİLLİK YENİ TALEP

Alman Der Spiegel ise Washington'ın talebinin boyutuna ilişkin yeni ayrıntılar paylaştı.

Derginin Alman hükümeti ve AB Komisyonu çevrelerine dayandırdığı haberine göre ABD yönetimi, AB ülkelerinden 180 güne yayılarak toplam 120 milyon varil dizelin stratejik rezervlerden piyasaya sürülmesini istiyor.
Der Spiegel'e göre söz konusu miktar, mart ayında Uluslararası Enerji Ajansı çatısı altında kararlaştırılan küresel rezerv kullanımına ilişkin taahhütlere ek olarak talep edildi.
Washington'ın talebinin ABD Enerji Bakanlığı tarafından Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanlığına gönderilen bir mektupta da gündeme getirildiği öne sürüldü.

"BRÜKSEL'DE ENDİŞEYE YOL AÇTI"

Diğer yandan Washington'ın talebin karşılanmaması halinde Avrupa'ya yönelik ABD dizel ihracatını durdurabileceği mesajı verdiği ileri sürüldü.
Alman basını, "ABD'nin hamlesi Brüksel'de endişeye yol açtı. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in ekibi gelişmeyi endişeyle karşılarken, Washington ile üst düzey görüşmeler başladı" ifadelerini kullandı.
Trump da 30 Eylül'de yaptığı açıklamada dizel ihracatına yasak getirme seçeneğini değerlendirmeye devam ettiğini söylemişti. Beyaz Saray'ın masasında kapsamlı bir yasak dışında rafinerilerden gönüllü ihracat kısıtlamaları istemek gibi seçenekler de bulunuyor.

KÜRESEL PİYASAYI SIKIŞTIRAN KRİZLER

Washington'ın Avrupa üzerindeki baskısının arkasında ABD'deki hızla yükselen yakıt fiyatları bulunuyor.
İran'daki savaşın enerji arzında oluşturduğu kesintiler, Hürmüz Boğazı'ndaki sorunlar ve Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları küresel dizel piyasasını sıkıştırdı. ABD'de dizelin galon fiyatı kısa süre önce 6,53 dolarla rekor seviyeye çıktı.
Artan fiyatlar özellikle tarım ve taşımacılık sektörlerini vururken, konu 3 Kasım'daki ara seçimler öncesinde Trump ve Cumhuriyetçiler üzerinde siyasi baskı oluşturuyor. Reuters, Beyaz Saray'ın Avrupa rezervlerinin kullanılması talebini de seçimler öncesinde akaryakıt maliyetlerini aşağı çekmek için değerlendirilen seçenekler arasında gösterilmekte.

AVRUPA'NIN DİZEL DEPOLARI ALMANYA VE FRANSA'DA

AB'nin dizel rezervlerinin önemli bölümü Almanya ve Fransa'da bulunuyor. Reuters'ın aktardığı verilere göre iki ülke birlikte AB'nin yaklaşık 39 milyon tonluk stratejik dizel rezervinin yüzde 35'ini elinde tutuyor.
Avrupa ayrıca dizel ihtiyacının bir bölümünü ABD'den karşılıyor. Bu nedenle ABD'nin ihracatı kesmesi halinde doğrudan bir arz krizinden ziyade fiyatlarda ciddi yükseliş yaşanabileceği değerlendiriliyor.
AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, daha fazla acil durum rezervinin piyasaya sürülüp sürülmeyeceğini Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol ile görüştüklerini ancak henüz karar alınmadığını açıkladı.

TÜRKİYE'Yİ NASIL ETKİLER?

ABD'nin Avrupa'ya dizel ihracatını durdurması halinde Avrupa'da motorin fiyatlarının sert şekilde yükselmesi bekleniyor. Avrupa piyasasındaki fiyat artışının Akdeniz'deki dizel fiyatlamalarına da yansıması, Türkiye'nin ithalat maliyetlerini yukarı çekebilir.
Türkiye'de akaryakıt fiyatlarının belirlenmesinde uluslararası ürün fiyatları ve döviz kuru önemli rol oynadığı için, Avrupa'da yaşanabilecek yeni bir dizel şoku motorin fiyatları üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturabilir. Ancak bunun pompaya ne ölçüde yansıyacağı petrol fiyatları, döviz kuru ve rafineri marjları gibi değişkenlere bağlı olacak.