Amerika Birleşik Devletleri bugünlerde seçilmiş liderlerin iradesini rehin almak isteyen bürokrasiyle Beyaz Saray arasında amansız bir gölgeler savaşına sahne oluyor. Trump yönetiminin en güvendiği isimlerden Başkan Yardımcısı JD Vance’in geçtiğimiz günlerde yaptığı o sarsıcı açıklamaya dikkat çekmek isterim.
"Bürokrasi, seçilmiş liderleri iş yapamaz hale getirmek için haftada iki kez suni Watergate krizleri üretiyor."
Trump yönetimi, Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN için hayati önem taşıyan 700 milyon dolarlık F110 jet motorunun satışını onaylayıp resmi bildirimle Kongre’ye sundu. Hemen ardından Vance ve Savunma Bakanı Pete Hegseth’in, Türkiye'nin F-35 programına iadesi için yasal bir inceleme başlattıklarını duyurması, Beyaz Saray’ın Ankara ile yeni bir sayfa açma niyetini ilan etti. Ancak bu stratejik hamle, Washington koridorlarında anında devasa bir kurumsal barikatla karşılaştı.
Mesele sıradan bir askeri ticaret ya da bürokratik bir prosedürün çok ötesinde. Beyaz Saray bu satışı ve müttefiklikle örülü yeni dönemi sonuna kadar isterken; Demokrat Temsilciler Meclisi Üyesi Gregory Meeks gibi Kongre’deki kıdemli isimler anında sahneye çıkarak karara sert şekilde itiraz etti. Bu itirazların arkasında ise çok tanıdık, sınır ötesi bir lobi mekanizması kusursuzca işletiliyor. Türkiye'nin savunma sanayiinde bağımsızlaşmasından ve Doğu Akdeniz'de haklarını savunmasından rahatsız olan odakların Washington'da yoğun bir kulis yürüttüğü artık bir sır değil. Yıllardır S-400 krizini ve yaptırımları birer silah olarak kullanan bu yerleşik ittifak, şimdi Meeks gibi figürlerin arkasına sığınarak 15 günlük inceleme süresini sabote etmenin yollarını arıyor.
İlk etapta satışı tamamen iptal ettiremeyeceklerini bildikleri için, süreci teknik ve hukuki bariyerlerle zamana yaymaya çalışıyorlar. "Uçakların Ege'de kullanılmaması", "NATO hava sahası sınırlandırmaları" veya "üçüncü ülkelere teknoloji transferi yasağı" gibi ağır kullanım kısıtlamalarını Kongre onay şartı olarak dayatıyorlar. Buradaki asıl amaç, KAAN'ın operasyonel bağımsızlığını yolun başında zayıflatmak ve Türkiye'nin milli egemenlik haklarına ipotek koydurmak olarak okunabilir.
Trump ve Vance ikilisinin dış politika vizyonu, Washington’ın geleneksel elitlerinden tamamen ayrışıyor. Trump, küresel maliyeti yüksek çatışmalar yerine müttefiklerle pragmatik, ticari ve doğrudan ilişkiler kurmak istiyor. Özellikle İran konusunda bu hatayı yapmış olsa bile, savaşı bitirme noktasında irade gösterdi ve süreci Vietnam’a çevirmedi. Trump’ın "Onları çok mutlu edecek bir şey yapacağım" sözü, aslında Atina, Lefkoşa ve bölgedeki diğer başkentlerin kurduğu tüm o lobi bariyerlerini yıkma iradesinin ilanıydı.
Eğer Kongre, bu lobilerin baskısıyla satışı engellemek için bir Ortak Ret Kararı almaya kalkarsa, Trump’ın elinde çok güçlü bir yasal silah bulunuyor: Başkanlık Veto Yetkisi...
Trump, Kongre'den gelecek her türlü engelleme kararını doğrudan veto etme ve satışı tek taraflı olarak yürürlüğe koyma hakkına sahip. Kongre'nin bu vetoyu aşabilmesi için hem Temsilciler Meclisi'nde hem de Senato'da üçte ikilik devasa bir çoğunluğa ulaşması gerekiyor ki, mevcut kutuplaşmış siyasi iklimde lobilerin bu çoğunluğu sağlaması imkansıza yakın.
Meseleye bu açıdan bakıldığında, Kongre ve Pentagon’daki statükonun asıl amacının sadece Türkiye’yi engellemek olmadığı anlaşılıyor. Onlar, Trump’ın kurumsal mekanizmaları ve bölgesel lobileri bypass ederek yürüttüğü bu yeni dış politika tarzını sabote etmek istiyorlar.
Jet motoru satışını geciktirerek veya arkasından yeni yaptırım şartları dayatarak Beyaz Saray’ın manevra alanını daraltmayı hedefliyorlar.Ankara'nın askeri açıdan daha da güçlenmesini engellemek için Atina'dan Kudüs'e uzanan o örtülü hat ne kadar bastırırsa bastırsın, Trump bu kez kararlı görünüyor; veto yetkisini sonuna kadar kullanma pahasına bu stratejik jestin arkasında duruyor...
Sonuç olarak, statüko Beyaz Saray'ı kuşatmak için "haftada iki Watergate" üretmeye devam etse de, bu kez iki liderin doğrudan iradesi o derin bariyerleri aşacak gibi görünüyor.
