İşçiye yanlışlıkla veya hatalı yapılan fazla ödemelerin iadesi konusunda Yargıtay 9. Hukuk Dairesi emsal niteliğinde bir karara imza attı. Yüksek mahkeme, hatalı ödemeyi yapan işverenin ekonomik açıdan üstün, işçinin ise zayıf konumda olduğu gerekçesiyle paranın geri istenemeyeceğine hükmeden yerel mahkeme kararını bozdu.

Dava dosyasına yansıyan bilgilere göre, 15 yıl önce çalıştığı iş yerinden ayrılan bir işçiye fazla ödeme yapıldığını tespit eden işveren, söz konusu tutarın iadesini talep etti. İşçinin ödemeye yanaşmaması üzerine işveren, 1. İş Mahkemesi'nin 2008/1115 Esas sayılı dosyası ile alacak davası açıldığını ve yargılama sonucunda davanın kabul edildiğini hatırlatarak hukuki süreç başlattı. 

Kararın Yargıtay tarafından bozulması üzerine mahkemece davanın reddine karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini belirten davacı işveren, bilirkişi raporuna göre işçiye fazladan ödeme yapıldığının tespit edildiğini bildirdi. İşveren, iade için yazı gönderilmesine rağmen ödeme yapılmadığını ileri sürerek tutarın tahsilini talep etti. Davalı işçi ise açılan davanın haksız olduğunu savunarak reddini istedi.

İş Mahkemesi, aynı ücretle çalışan işçilere davalı ile benzer oranlarda zam uygulandığı ve dava açmayan işçilerin de aynı ücreti aldığı gerekçesiyle işverenin fazla ödenen tutarı talep etme hakkı bulunmadığına kanaat getirerek davanın reddine karar verdi. 

Kararın istinafa taşınmasının ardından Bölge Adliye Mahkemesi, hatalı ödemeyi yapan işverenin ekonomik ve sosyal açıdan üstün, iyi niyetle zenginleşen işçinin ise zayıf konumda olduğunu belirtti. Güvenin korunması ve hakkaniyet ilkeleri gereği fazla ödemenin istenmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusu esastan reddedildi.

"SEBEPSİZ ZENGİNLEŞME HÜKÜMLERİNE GÖRE GERİ İSTENEBİLİR"

İstinaf kararının ardından davacı avukatı, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki tespitlerin eksik incelemeye dayandığını ve hatalı olduğunu ileri sürerek kararı temyiz etti. Dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 78. maddesine dikkat çekerek borç olmayanı rızası ile ödeyen kimsenin yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde ödediğini geri isteyebileceğine hükmetti.

Kanundaki ilgili maddeye açıklık getiren Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararında, "Bu maddede belirtilen yanlışlık eda ile ilgili olup edada bulunanda bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır." dedi.

"TAHAKKUK MEMURU HATAYA DÜŞMESEYDİ ÖDEME YAPILMAZDI"

Hatalı ödemenin kasıtlı bir bağışlama amacı taşımadığını vurgulayan yüksek mahkeme, "Başka bir deyişle, davacı idarenin tahakkuk memuru hataya düşmeseydi, davalıya edada bulunmayacağı anlamına gelmektedir." ifadelerini kullandı.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 5 Aralık 1984 tarihli ve 1982/13-387 Esas, 1984/997 Karar sayılı içtihadına atıf yapan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi şunları kaydetti: 

"Herhangi bir şart tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemelerin idare tarafından Borçlar Kanunu'nun sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebileceği açıklanmıştır. Somut uyuşmazlıkta, davalı işçinin davacıya karşı fark alacaklar istemiyle açtığı davada davanın reddine karar verildiği ve kararın onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır."

"DAVANIN REDDİNE KARAR VERİLMESİ HATALIDIR"

Yerel mahkemenin verdiği ret kararının hukuka aykırı olduğunu belirten Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, "Bu durumda, Mahkemece; kesinleşen 1. İş Mahkemesi'nin 2011/1153 Esas, 2012/18 Karar sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporu ile hesaplanan fazla ödeme tutarının hüküm altına alınması gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş olması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir." dedi.