SGK, son dönemde yapmış olduğu değişiklik ile e-Devlet'ten alınan hizmet dökümünden işten çıkış kodlarını/nedenleri ve açıklamalarını kaldırdı. Yeni işvereninize sunduğunuz hizmet dökümünde artık “ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık” gibi ifadeler yer almıyor. Ancak kod sistemden silinmedi; siz görmeye devam ediyorsunuz ve işten ayrılış bildirgesinde hala duruyor.
Uygulama yıllarca iş arayanların kâbusu oldu
Eski işvereniniz sizi "29" koduyla çıkarmış, yani ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık gerekçesi bildirmişse, başvurduğunuz her şirket bunu e-Devlet dökümünden görüyordu. Aday çoğu zaman mülakata bile çağrılmıyordu. Üstelik bu kod kahir ekseriyet işverenin tek taraflı beyanına dayanıyordu; arkasında bir mahkeme kararı bulunmuyordu.
Kod sistemi de zaman içinde değişti. 31 Mart 2021'e kadar ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle yapılan fesihlerde tek bir kod (29) kullanılıyordu. 1 Nisan 2021'den itibaren İş Kanunu'nun 25/II maddesindeki her bir fesih sebebine karşılık gelen ayrı kodlar (42 ile 50 arası) kullanılmaya başlandı (SGK, 2021/9 S.G.). Bu değişiklik, "29 kodu" damgasını hafifletmiş olsa da çalışanın neden çıkarıldığını yeni işverene göstermeye devam ediyordu.
Bu tabloyu bir yargı kararı değiştirdi. Basına yansıyan bilgilere göre Danıştay 10. Dairesi, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık gerekçesinin işverenin tek taraflı beyanına dayanılarak kayda geçirilmesine ilişkin düzenlemeyi yargısal denetimden geçmemiş, damgalayıcı nitelikte bir veri işlendiği, bunun kişisel verilerin korunması ilkeleriyle ve çalışma hakkıyla bağdaşmadığı gerekçesiyle iptal etti (Danıştay 10. D., T.14.10.2024, E.2020/2598, K.2024/3991). Bu karardan sonra SGK, 2025 yılının sonlarında "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ile "İşyeri Ünvan Listesi" belgelerindeki işten çıkış kodlarını ve açıklamalarını gösterimden kaldırdı.
Dökümde ne değişti, ne değişmedi? Kısaca:
Aylık gün ve kazançlarınız, işe giriş ve işten çıkış tarihleriniz, eksik gün kodlarınız dökümde görünmeye devam ediyor.
İşten ayrılış nedeni ve çıkış kodu artık bu belgede yer almıyor.
Kod sistemden silinmedi. Kendi e-Devlet ekranınızdan çıkış kodunuzu görebiliyorsunuz.
İşveren adaydan işten ayrılış bildirgesini isterse, ayrılış nedeni o belgede görünüyor.
Bazı işverenler artık hizmet dökümü yerine işten ayrılış bildirgesi istemeye başladı. Kanaatimce bu talep, kişisel verilerin "işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma" ilkesiyle (6698 S.K. m.4/2-ç) çelişiyor. Bir adayın deneyimini doğrulamak için çalıştığı yerler ve süreler yeterlidir. Eski işverenin tek taraflı beyanını yeni işe alımın ölçütü yapmak, Danıştay'ın kaldırdığı uygulamayı başka bir kapıdan geri getirmek olur. Aday bu belgeyi vermekle yükümlü tutulamaz. Vermediğinde ise işe alınmama riskiyle karşı karşıya kalıyor. Bu konuda Kişisel Verileri Koruma Kurulu düzeyinde açık bir yönlendirme yapılması gerektiğini düşünüyorum.
Kanunun yeni işverene tanıdığı meşru bilgi kanalı zaten belli. İşten ayrılan işçiye işveren tarafından "işinin çeşidinin ne olduğunu ve süresini gösteren bir belge verilir" (4857 S.K. m.28/1). Yani yasal olarak beklenen, çalışanın ne iş yaptığının ve ne kadar süre çalıştığının belgelenmesidir. Madde metninden de anlaşıldığı üzere ayrılış nedeninin bu belgeye yazılması kanunun aradığı zorunlu bir bilgi değildir.
Kodun hayatınızdaki etkisi dökümle sınırlı değil.
İşsizlik ödeneğine hak kazanıp kazanamayacağınızı belirleyen de bu kod. Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık (4857 S.K. m.25/II) gerekçesiyle işten çıkarılanlar işsizlik ödeneği alamıyor (4447 S.K. m.51). Kod yanlış girildiyse yalnızca hizmet dökümünden gizlenmesi yetmez, düzeltilmesi gerekir.
Kodunuzun yanlış olduğunu düşünüyorsanız şu adımları izleyin:
Önce e-Devlet'ten kendi kodunuzu kontrol edin, işten ayrılış bildirgesinin çıktısını alın.
Eski işverenden kodu düzeltmesini yazılı olarak isteyin. (İşveren düzeltme amaçlı bildirgeyi SGK'ya verebilir.)
Elinizde mevcut ise gerçek durumu ortaya koyan belgeler ile birlikte (arabuluculuk tutanağı, ikale sözleşmesi vb.) Sosyal Güvenlik Kurumuna kodun düzeltilmesi için dilekçe ile başvurun.
İşveren düzeltmeye yanaşmazsa, feshin gerçek niteliğinin tespiti için yargı yoluna gidin.
Size verilen çalışma belgesinde doğru olmayan bilgiler bulunması, eski işveren için ayrıca tazminat sorumluluğu doğuracaktır (4857 S.K. m.28/2).
Son olarak işverenlere de bir hatırlatma yapmak istiyorum. İşten çıkış kodu bir cezalandırma aracı değildir.
