Bilim insanları, New England’ın derinliklerinde bulunan ve yılda yaklaşık 19 kilometre hızla güneybatıya ilerleyen Kuzey Appalachian Anomalisi'ni (NAA) incelerken, Connecticut’ın altında yüzlerce kilometre derine uzanan ayrı bir yapı tespit etti.

Yaklaşık 400 kilometre genişliğindeki sıcak kaya kütlesinin mevcut hareketini sürdürmesi halinde 10 ila 15 milyon yıl içinde New York şehrinin altından geçebileceği değerlendiriliyor.

Yeni araştırma Yale Üniversitesi ve Minnesota Üniversitesi'nden bilim insanları tarafından yürütüldü ve Journal of Geophysical Research: Solid Earth dergisinde yayımlandı.

SİSMİK DALGALARLA YERİN DERİNLİKLERİ GÖRÜNTÜLENDİ

Araştırmacılar, uzak depremlerden yayılan sismik dalgaları analiz ederek NAA ve çevresindeki mantonun üç boyutlu görüntüsünü oluşturdu.

ABD ve Kanada'daki sismograf ağlarının yanı sıra New England'a yerleştirilen geçici istasyonlardan alınan veriler bir araya getirildi.  Yöntem, daha önce fark edilmesi zor olan küçük yapıların da görüntülenmesini sağladı.

NAA'nın içinde P dalgalarının beklenenden yaklaşık yüzde 4 daha yavaş ilerlediği belirlendi. Bulgu, yapının boş bir alan veya dev bir magma gölü değil, daha sıcak ve değişime uğramış manto malzemesinden oluştuğunu destekliyor.

CONNECTİCUT'IN ALTINDA FARKLI BİR YAPI BULUNDU

Asıl dikkat çekici bulgu ise NAA'nın yanında tespit edilen dar, neredeyse dikey sütun oldu.

Sismik dalgaların bu yapıda çevresindeki kayaçlara göre daha hızlı ilerlemesi, sütunun daha soğuk ve yoğun malzemeden oluştuğunu düşündürüyor.

• Yapının üst mantodan manto geçiş bölgesinin dibine kadar, yaklaşık 660 kilometre derine uzandığı değerlendiriliyor.
• Araştırmacıların öne çıkan görüşlerinden biri, sütunun kıtasal litosferden koparak aşağı doğru batan bir kaya parçası olabileceği yönünde.
• Başka bir ihtimale göre ise sütun ve sıcak kütle, manto içindeki büyük bir konveksiyon döngüsünün iki farklı bölümünü oluşturuyor.

Ancak çalışma, bu iki yapının birbirine bağlı olduğunu veya birinin diğerini oluşturduğunu kanıtlamıyor. Sütunun kesin bileşimi ve kökeni henüz bilinmiyor.

SICAK KÜTLE MİLYONLARCA YILDIR HAREKET EDİYOR OLABİLİR

NAA'nın neden oluştuğuna ilişkin önceki araştırmalarda, yaklaşık 80 milyon yıl önce Kanada ile Grönland'ın ayrılması sırasında başlayan tektonik değişimlerin etkili olmuş olabileceği öne sürüldü.

Bu süreçte yoğun kayaçların mantonun derinliklerine batması, daha sıcak ve hafif malzemenin ise yukarı çıkması anomalinin oluşmasına katkıda bulunmuş olabilir. Bu mekanizma Rayleigh-Taylor kararsızlığı olarak biliniyor.

Araştırmacılar ayrıca bu sürecin Apalaş Dağları'nın bazı bölümlerinin uzun süre yüksek kalmasına katkıda bulunmuş olabileceğini değerlendiriyor.

NAA ve Connecticut'ın altındaki sütun, mevcut bulgulara göre New York, Connecticut veya çevre eyaletler için acil bir tehdit oluşturmuyor.