İran’ın bölgesel tarım ticaretindeki ağırlığının, özellikle meyve ve sebze gruplarında kritik bir seviyede olduğu ifade edilen raporda, şöyle denildi: ‘’Yıllık 1,4 milyar dolar değerinde taze meyve ve 260 milyon dolar değerinde taze sebze ihraç eden İran, bu kararıyla pazarın büyük bir bölümünü sahipsiz bırakmıştır. Karpuz ve kavun: Dünya karpuz üretiminde 2. (yıllık 4,1 milyon ton), kavun üretiminde ise 3. sırada (1,7 milyon ton) yer alan İran’ın çekilmesi, Orta Doğu kavun pazarının yüzde 48’ini boşa çıkarmıştır. Rusya Pazarı: Geçmişte yaşanan krizlerin ardından Rusya pazarı yeniden Türkiye’nin birinci ihracat pazarı konumuna yükselmiştir. 2023 yılı 8 ayında 588 milyon dolarlık yaş meyve sebze ihraç edilen Rusya, İran’ın çekilmesiyle rotasını tamamen Türkiye’ye kırmıştır.’’

Antalya’dan son 10 günde domates, biber, salatalık ve patlıcan sevkiyatında belirgin bir artış yaşandığına dikkat çekilen raporda, şu görüşlere yer verildi: ‘’Rusya pazarı, 2015 uçak krizi sonrası Türk domatesine uygulanan kotalar nedeniyle bir dönem İran ürünlerine yönelmişti. Ancak 2023 yılı itibarıyla Türkiye, Rusya’nın birinci ihracat pazarı konumuna yeniden yükselmiştir. Mart 2026 verilerine göre, on yıldır İran’dan ucuza alım yapan Rusya, yasağın ardından rotasını tamamen Türkiye’ye çevirmiştir. Rusya’nın yıllık 6,8 milyar dolarlık taze sebze meyve ithalat hacmi düşünüldüğünde, İran’ın çekilmesiyle oluşan boşluğun boyutu daha net anlaşılmaktadır.’’

ÇİFTÇİ EKİME YÖNELMELİ

Üreticiye dikim ve ekim için uyarılarda bulunan ANSİAD Raporunda, ‘’Yüksek girdi maliyetleri nedeniyle üretimden vazgeçmeyi düşünen çiftçilere yönelik kritik bir hatırlatmada bulunmak istiyoruz. Nisan 2026 itibarıyla temel ihracat ürünlerinin tamamı için ekim penceresi açıktır’’ denildi.

Nisan 2026 itibarıyla tarımsal üretimde kritik bir eşikte bulunulduğu belirtilen ANSİAD raporunda ekim ve dikim takvimi konusunda da şu bilgiler verildi. Savaş ve çatışma ortamı sona erse dahi, İran’ın tarım ihracatına hemen dönmesinin fiziksel olarak mümkün görünmediği açıklanan raporda, ‘’İran’ın liman tesisleri, soğuk zincir altyapısı ve ulaşım ağları ciddi hasar görmüş durumdadır. Bu altyapının onarımı ve denizcilik sigortası krizlerinin aşılması iyimser senaryoda bile 6-12 ay sürecektir. Bu süre zarfında kurulacak yeni tedarikçi ilişkileri, Türk ürünlerinin pazar hakimiyetini kalıcı hale getirebilir’’ denildi.